Erişimin Engellenmesine Karşılaştırmalı Bir Bakış!

İstanbul Bilgi Üniversitesi Bilişim Teknolojisi Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi'nden çıkan bilimsel eserlere bugün bir yenisi daha eklendi. İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan ve Ekonomi Hukuku dalında master yapan sevgili öğrencim Mehmet Bedii KAYA, benim danışmanlığımda yürüttüğü ve TÜBİTAK tarafından finanse edilen "Türk Hukukunda ve Mukayeseli Hukukta İnternet Erişiminin Engellenmesi" adlı tezini bugün başarı ile savundu ve tezi oybirliği ile kabul edildi.
İnternet erişiminin engellenmesinin teknik, hukuki ve anayasal hak ve özgürlükler açısından irdelendiği çalışmanın içindekiler bölümü aşağıda verilmiştir. Tez, önümüzdeki aylarda "Oniki Levha Yayıncılık A.Ş." tarafından kitap olarak yayımlanacaktır.





İÇİNDEKİLER............................................................................................................................... iii
KISALTMALAR ............................................................................................................................ vi
KAYNAKCA............................................................................................................................... viii
1. Giris .......................................................................................................................................... 1
2. Đnternet...................................................................................................................................... 4
I. Gelisim sureci............................................................................................................................... 4
II. Calısma prensipleri ...................................................................................................................... 6
III. Đnternetin yonetimi ..................................................................................................................... 9
A- Yetkili kurumlar............................................................................................................... 10
1. ICANN......................................................................................................................... 10
2. IANA........................................................................................................................... 10
3. Kok sunucu operatorleri ............................................................................................... 11
4. Diğer kurumlar ............................................................................................................. 11
B- Uluslararası yonetim sorunu ............................................................................................ 11
IV. Kullanım alanları ...................................................................................................................... 17
V. Yeni nesil Đnternet: Web 2.0...................................................................................................... 21
3. Erisim engelleme yontemleri ................................................................................................... 23
I. Engellemenin kapsamına gore..................................................................................................... 24
A- ĐSS temelli engelleme ...................................................................................................... 24
B- Đnternet omurgası temelli engelleme ................................................................................ 26
II. Engelleme surecine gore ............................................................................................................ 27
A- Doğrudan engelleme ........................................................................................................ 27
B- Đhtarlı engelleme .............................................................................................................. 27
III. Engelleme suresine gore ........................................................................................................... 27
A- Gecici engelleme.............................................................................................................. 27
B- Kalıcı engelleme .............................................................................................................. 28
IV. Engelleme sistemine gore......................................................................................................... 29
A- Otomatik engelleme ......................................................................................................... 29
B- Bireysel engelleme ........................................................................................................... 30
V. Kullanılan tekniğe gore.............................................................................................................. 30
A- IP engellemesi.................................................................................................................. 31
B- DNS engellemesi.............................................................................................................. 33
C- URL engellemesi.............................................................................................................. 36
C- Proxy engellemesi ............................................................................................................ 37
D- Đcerik engellemesi ............................................................................................................ 38
E- DDOS atakları .................................................................................................................. 39
F- Alan adı terkin yontemi .................................................................................................... 41
G- Fiziksel sunucu mudahalesi ............................................................................................. 41
Ğ- Ağ hataları ....................................................................................................................... 41
H- Sosyal teknikler................................................................................................................ 42
4. Engelleme asma yontemleri..................................................................................................... 45
I. Yaygın teknikler .......................................................................................................................... 45
A- IP değisikliği .................................................................................................................... 45
B- DNS değisikliği................................................................................................................ 46
C- URL gizleme .................................................................................................................... 46
C- Proxy kullanımı................................................................................................................ 47
D- Đcerik aldatmacası ............................................................................................................ 47
E- Uzak masaustu kullanımı ................................................................................................. 48
F- Kopya icerik kullanımı ..................................................................................................... 49
G- Onbellek kullanımı .......................................................................................................... 49
Ğ- Online ceviri sistemleri .................................................................................................... 50
H- Trafik aktarımı ................................................................................................................. 50
II. Değerlendirme ........................................................................................................................... 50

5. Mukayeseli hukukta erisimin engellenmesi............................................................................. 52
I. ABD ........................................................................................................................................... 53
II. Avrupa Birliği ............................................................................................................................ 59
III. Cin ........................................................................................................................................... 66
IV. Guney Kore .............................................................................................................................. 71
V. Singapur.................................................................................................................................... 74
VI. Suudi Arabistan ........................................................................................................................ 78
6. Turk hukukunda erisimin engellenmesi................................................................................... 80
I. Đnternet ile ilgili yetkili kurumlar ................................................................................................ 80
A- Bilgi Teknolojileri ve Đletisim Kurumu ........................................................................... 80
B- Telekomunikasyon Đletisim Baskanlığı ............................................................................ 82
C- Đnternet Kurulu................................................................................................................. 83
C- Radyo Televizyon Ust Kurulu ......................................................................................... 83
II. 5651 sayılı Kanunu oncesi erisim engellemeleri........................................................................ 84
III. 5651 sayılı Kanunun hazırlık sureci ......................................................................................... 85
A- Bilisim Ağı Hizmetlerinin Duzenlenmesi ve Bilisim Sucları Hakkında Kanun Tasarısı. 85
B- Bilisim Sistemi Uzerinden Suc Teskil Eden Zararlı Yayınlarla Mucadele Hakkında
Kanun Teklifi ........................................................................................................................ 86
C- Elektronik Ortamda Đslenen Sucların Onlenmesi ile 2559 ve 2937 sayılı Kanunlarda
Değisiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı........................................................................ 87
1. Genel gerekce............................................................................................................... 87
2. Adalet Komisyonu raporu ............................................................................................ 88
3. TBMM muzakereleri.................................................................................................... 90
IV. 5651 sayılı Kanuna gore Đnternet erisiminin engellenmesi ...................................................... 91
A- Engelleme kararlarının hukuki niteliği ............................................................................ 92
B- Engelleme sebepleri ......................................................................................................... 93
1. Đntihara yonlendirme .................................................................................................... 94
2. Cocukların cinsel istismarı ........................................................................................... 98
3. Uyusturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylastırma................................... 104
4. Sağlık icin tehlikeli madde temini .............................................................................. 107
5. Mustehcenlik .............................................................................................................. 110
6. Fuhus .......................................................................................................................... 116
7. Kumar oynanması icin yer ve imkan sağlama............................................................ 118
8. Sabit ihtimalli veya musterek bahis oynatılması ........................................................ 121
9. Ataturk aleyhine islenen suclar .................................................................................. 122
C- Erisim engelleme yontemi.............................................................................................. 125
1. Yetkili makamlar........................................................................................................ 125
a) Adli makamlar ....................................................................................................... 125
b) TĐB........................................................................................................................ 126
2. Engelleme usulu ......................................................................................................... 129
3. Engelleme kararının kaldırılması ............................................................................... 130
4. Engellemenin sona erme halleri ................................................................................. 131
5. Tazminat..................................................................................................................... 131
C- Sorumluluk rejimi .......................................................................................................... 132
1. Đcerik sağlayıcılar ....................................................................................................... 132
2. Yer sağlayıcılar .......................................................................................................... 136
3. Erisim sağlayıcılar...................................................................................................... 138
4. Đnternet toplu kullanım sağlayıcıları........................................................................... 140
5. Ortak hukumler .......................................................................................................... 141
D- Yayından cıkarma ve cevap hakkı ................................................................................. 142
E- Fikri mulkiyet ihlalleri ................................................................................................... 145
V. 5651 sayılı Kanunun değerlendirilmesi ................................................................................... 147
A- Sınırlama rejimi acısından değerlendirme ..................................................................... 147
1. Kanunla sınırlama ...................................................................................................... 147
2. Anayasanın sozune ve ruhuna uygunluk .................................................................... 148

3. Olcululuk ilkesi .......................................................................................................... 149
4. Hakkın ozu ................................................................................................................. 151
5. Demokratik toplum duzeninin gereklilikleri .............................................................. 154
B- Đfade hurriyeti acısından değerlendirme......................................................................... 158
7. Sonuc .................................................................................................................................... 162